Teamleider Menno Meerbach: “Tijdens mijn afstudeeronderzoek ontdekte ik dat mijn creativiteit een plek heeft in mijn manier van leidinggeven”

Menno Meerbach is niet alleen teamleider van mavo 2-4 op RGO Middelharnis, maar ook muzikant, tekenaar, schrijver en podcastmaker. Twee gescheiden werelden, denkt hij, totdat hij de Master Educational Leadership (MEL) bij NSO-CNA volgt. Daar ontdekt hij dat zijn creativiteit wel degelijk invloed heeft op zijn rol als leidinggevende.

Reflecteren en patronen herkennen
Complexe zaken die moeilijk onder woorden te brengen zijn? Menno maakt er een tekening van. “Die schetsjes helpen me om te begrijpen wat er gebeurt”, vertelt hij. “Ik werk ze uit en blijkbaar is zo’n creatieve uiting onderdeel van wie ik ben en hoe ik werk. Tijdens mijn afstudeeronderzoek kwam ik er zo achter dat mijn creativiteit wel degelijk een plek heeft in de manier waarop ik leidinggeef. Ik gebruikte die visuals ook in het onderzoeksverslag dat ik met drie andere studenten heb gemaakt. Daar ontvingen we de originaliteitsprijs voor. Maar belangrijker natuurlijk dat het mij vooral het inzicht opleverde dat als je goed wilt leidinggeven, je moet weten hoe je in elkaar steekt. Deze opleiding daagt je uit om te reflecteren en patronen te herkennen. Alleen daarom al gun ik iedereen zo’n leergang.”

Intensief en fantastisch
Menno omschrijft de MEL als een intensief en fantastisch proces dat hij niet had willen missen. Het besluit om deze opleiding te volgen, past bij zijn behoefte om uitdagingen aan te gaan. Na zijn studie bedrijfseconomie gaat hij de muziek in, om vervolgens in 2002 het roer om te gooien en docent economie te worden. Als in 2015 de positie van teamleider vrijkomt, besluit hij te solliciteren. “Ik ben leergierig en heb een passie voor de leerlingen op de mavo”, vertelt Menno. “Het zijn vaak leerlingen die veel in hun mars hebben, maar nog niet ontdekt hebben hoe ze dat kunnen laten zien. De docenten geven met bevlogenheid en betrokkenheid les en in die dynamiek leidinggeven, sprak me aan.”

Behoefte aan meer kennis
Vanuit zijn rol als schoolleider realiseert Menno zich dat hij behoefte heeft aan meer kennis en informatie over bepaalde processen in de school. “Ik mis bij sommige keuzes een wetenschappelijke onderbouwing. Tegelijkertijd ben ik me ervan bewust dat niet alles ‘evidence based’ of ‘evidence informed’ hoeft te zijn. Veel onderzoek is niet reproduceerbaar en dat spanningsveld vind ik interessant.” Menno’s leidinggevende ziet en erkent zijn leergierigheid en raadt hem de MEL aan. “Zij had de MEL namelijk zelf afgerond en dacht dat ik veel uit deze master zou kunnen halen”, aldus Menno. “Het paste in het plaatje en ik kende de Schoolleidersbeurs-VO. Die subsidie maakt het makkelijker om te zeggen ‘dit wil ik doen’, omdat je niet hoeft te bedenken hoe je zo’n opleiding financieel kunt bekostigen. Daar komt bij dat ik het als leidinggevende ook belangrijk vind om het goede voorbeeld te geven. Ik wil laten zien hoe gaaf leren is.”

Opleidingskosten en vervanging
Dat neemt niet weg dat Menno het op momenten best pittig vond om zijn studie met zijn werk te combineren. “Ik was één dag in de week niet op school, maar op de opleiding in Diemen of thuis aan het studeren. Op mijn jaartaak kreeg ik daar uren voor en vanuit de Schoolleidersbeurs-VO krijgt de school subsidie om de opleidingskosten te financieren en vervanging te organiseren. Dat laatste was lastig, vooral omdat het werk zich niet eenvoudig laat verdelen. Voordat ik met deze studie begon, kreeg ik al ondersteuning van een collega doordat er wat onrust was op mijn afdeling. Zij nam op mijn wekelijkse studiedag alle leerlingzaken over. Ondanks het studieverlof gaat je werk als teamleider in de praktijk natuurlijk gewoon door en er waren weken bij dat het werk opstapelde en ik het gevoel had dat ik achter de feiten aanliep. Ik heb zelfs nog lesgegeven, terwijl voor deze master een tijdsbesteding van twintig studie-uren per week staat. Toch heb ik me eraan overgegeven en ondanks die moeilijke momenten zou ik er zo weer voor kiezen.”

Beweging creëren
“Zo’n opleiding doet zoveel met je, ook op persoonlijk niveau”, vervolgt Menno. “Ik begrijp mezelf beter en sta nu heel anders in mijn rol als teamleider. Ik wilde deze master doen omdat ik antwoord zocht op zaken waar ik in mijn dagelijkse werk tegenaanloop. Het onderwijs is een complexe omgeving en ik wil beweging creëren, maar weet soms niet hoe. Ik heb niet alle antwoorden, maar heb wel geleerd dat je binnen dat complexe systeem zaken kunt vereenvoudigen door er met een andere blik naar te kijken.”

Balans tussen autonomie en sturing
Als voorbeeld noemt Menno het pedagogische klimaat in de school en het spanningsveld dat daarbij optreedt. “Aan de ene kant is er behoefte aan voorspelbaarheid, gezamenlijke kaders en afstemming, bijvoorbeeld over of leerlingen in de klas mogen eten of tijdens de les naar het toilet mogen”, legt Menno uit. “Anderzijds zie je dat collega’s behoefte hebben aan eigenaarschap en professionele autonomie. Dat spanningsveld beïnvloedt hoe mensen verantwoordelijkheid nemen, samenwerken en met veranderingen omgaan. Hoe vind je de balans tussen de autonomie van professionals en de sturing door schoolleiders? Ik weet nu dat je verandering brengt door met elkaar de dialoog aan te gaan. Het gaat om het ‘wij’, want met elkaar bouw je aan beter onderwijs.”

Heroverweging en begrip
Uit zijn afstudeeronderzoek blijkt dat de dialoog in een veilige, reflectieve setting ruimte biedt voor heroverweging en begrip. Menno: “Iemand kan nog steeds bij zijn mening blijven, maar door de dialoog te voeren, verandert de stelligheid. Als leidinggevende is het aan mij om ervoor te zorgen dat mensen het gesprek met elkaar aangaan. Ik had al langer binnen de school het gevoel dat we elkaar kwijtraakten en meer met elkaar zouden moeten praten. Dat voelde een beetje als zeuren, maar nu heb ik een legitieme reden om die dialoog op gang te brengen. Ik merk dat het thema – het spanningsveld tussen autonomie en controle – breder binnen de school gaat leven.”

Kennis en inzichten delen
Menno studeerde in juni 2026 af en denkt na over hoe hij na de zomervakantie verder invulling geeft aan wat hij heeft geleerd. “Waar ik al wel werk van heb gemaakt, is de omvang van de teams”, vertelt hij. “Als een team te groot wordt, loop je het risico dat mensen niet (meer) weten wat hun rol is en het doel van het team uit het oog verliezen. We werken nu met subteams van maximaal acht collega’s die een duidelijke rol hebben. Dat werkt, want het enthousiasme is groot en iedereen ‘gaat aan’. En daarnaast kan het natuurlijk niet anders dan dat ik ook iets met mijn creativiteit doe. Ik heb een podcast gemaakt en ik probeer elke maand te bloggen over waar ik vanuit mijn rol als teamleider tegenaan loop. Dat zijn voor mij ook mooie manieren om mijn kennis en inzichten te delen.”

Meer weten?
Wie nieuwsgierig is naar wat de master Educational Leadership nog meer heeft gedaan met Menno’s kijk op leiderschap, op leren en op zichzelf, kijkt en luistert naar deze podcast:
youtube.com/watch?v=e–bJZOsYZk&feature=youtu.be
Menno schrijft ook blogs, waarin hij deelt waar hij als schoolleider tegenaan loopt en dat verbindt met bijvoorbeeld een boek of een film: https://substack.com/@mennomeerbach